هفت پلاس: مجله علمی، فرهنگی، هنری و سرگرمی
تبلیغات
تبلیغات
برگزیده های سایت
تبلیغات
  • هفت پلاس
  • سینما
  • ورزش
  • موسیقی
  • سیاست
  • اقتصاد
  • واکسن کزاز، میکروب دنبال بریدگی است

    مجموعه : پیش از بارداری
    بهداشت برای خانواده: پس از تزریق واکسن دستگاه دفاعى بدن شروع به فعالیت کرده ایمنى در بدن ایجاد مى شود و انسان را در مقابل ابتلا به بیمارى مصون نگه مى دارد. بنابراین مى توان گفت: واکسیناسیون عبارت از کوششى است که براى تخفیف یا جلوگیرى از بروز یک بیمارى عفونى یا وارد کردن یک آنتى ژن یا آنتى کور (پادزهر) صورت مى گیرد.
     
    مصونیت: قدرت مقاومت بدن در مقابل بیمارى را مصونیت مى نامند.
    واکسن چیست؟ واکسن عبارت است از جسم میکرب زنده ضعیف شده یا کشته شده و یا سموم بى اثر شده میکرب ها که خاصیت آنتى ژنى دارند و باعث تحریک سیستم ایمنى و آنتى کورسازى در بدن و ایجاد پادزهر مى شوند. بطور کلى واکسن ها فراورده هایى هستند که جهت پیشگیرى از بروز بیمارى هاى واگیر به کاربرده مى شوند.
     
    انواع مصونیت
    مصونیت بر دو نوع است. طبیعى و اکتسابى. در مصونیت طبیعى بسیارى از افراد نسبت به بعضى از بیمارى ها از ابتدا مصونیت دارند و به آن ها دچار نمى شوند مثلا انسان خود بخودى به طاعون گاوى مبتلا نمى شود.
     
    مصونیت اکتسابى: این نوع مصونیت در اصل وجود ندارد و بعدا در انسان بوجود مى آید. مصونیت اکتسابى بر دو قسم است فعال و غیرفعال. مصونیت اکتسابى فعال و غیر فعال ممکن است طبیعى و یا مصنوعى باشد.
     
    پس از ورود میکرب به بدن و ایجاد بیمارى مصونیتى در بدن ایجاد مى شود که به آن مصونیت اکتسابى فعال طبیعى مى گویند و مصونیت اکتسابى فعال مصنوعى نیز همان واکسیناسیون است.
     
    مصونیت هایى که از طریق جفت انتقال مى یابند به مصونیت مادرزادى معروف اند. در این نوع مصونیت عوامل ایمنى از مادر به وسیله جفت به بدن جنین منتقل مى شود، مانند مصونیتى که در چند ماه اول پس از تولد نسبت به بیمارى سرخک وجود دارد. این نوع مصونیت را مصونیت اکتسابى غیر فعال طبیعى مى گویند. تغذیه با شیر مادر نیز یک نوع واکسیناسیون طبیعى علیه چندین بیمارى است. بعضى از مقاومت هاى مادر در مقابل بیمارى، از راه تغذیه با شیر مادر منتقل مى گردد. این ایمنى مخوصا از طریق خوردن آغوز (کلستروم)، شیرى که در اولین روزهاى پس از تولد ترشح مى شود، ایجاد مى شود.
     
    زمانى که انسان مصونیت خود را از طریق تزریق کاماگلوبولین و سرم هاى اختصاصى مانند تتابولین (سرم ضد کزاز) بدست آورد به این نوع مصونیت، مصونیت اکتسابى غیر فعال مصنوعى مى گویند. این نوع مصونیت به سبب عدم فعالیت سیستم دفاعى بدن پایدار نبوده و در نتیجه بسیار کوتاه مدت است.
     
    بنابر این واکسیناسیون مصونیت اکتسابى فعال مصنوعى است، که از عامل بیمارى (میکرب) کشته شده (مانند واکسن سیاه سرفه) زنده ضعیف شده (ب ث ژ) یا سم ضعیف شده بیمارى (کزاز) است.
     
    چگونگى ایجاد مصونیت
    هنگامى که میکروب یا ویروس (آنتى ژن) وارد خون مى شود بدن مثل یک دشمن خارجى به آن نگاه مى کند و ارتش دفاعى خود را آماده مى کند، تا با آن به مقابله برخیزد و در برابر آن آنتى کورهاى لازم را ترشح مى کند. آنتى کورها نه تنها مواد سمى را بى اثر مى کنند بلکه میکروب یا ویروس را هم ضعیف ساخته و از بین مى برند. آنتى کورها (همیشه و در مورد بعضى از میکروب ها و ویروس ها تا مدتى) براى سرکوب مجدد آن عوامل بیمارى آماده اند و در نتیجه وقتى بدن یکبار بر یک میکروب یا ویروس خاص پیروز مى شود تا مدتى یا براى همیشه در مقابل آن قدرت دفاع دارد. در این هنگام بدن را مصونیت یافته مى نامند.
     
    واکسیناسیون کزاز زنان باردار
    به دلیل بالا بودن میزان بیمارى کزاز نافى در نوزادان، توصیه مى شود مادران باردار حتما در دوران باردارى علیه کزاز واکسینه شوند. اولین نوبت واکسیناسیون مى تواند در هر یک از ماه هاى حاملگى باشد، یعنى حتى در اولین مراجعه و هنگام تشکیل پرونده. دومین تزریق باید به فاصله یک ماه از تزریق اول انجام گیرد. نوبت سوم شش ماه بعد از دریافتن دومین نوبت و نوبت چهارم یک سال بعد از دریافت سومین نوبت تزریق مى شود. و بعد از تزریق چهارم واکسیناسیون هر ده سال تکرار مى شود. در مواردى که واکسیناسیون کزاز به تعویق افتد. واکسیناسیون زمانى براى جلوگیرى از کزاز نوزاد مؤثر خواهد بود، که دومین تزریق حد اقل ۱۵ روز مانده به موعد زایمان باشد. تمام زنان بین سنین ۱۵ تا ۴۵ سال باید علیه بیمارى کزاز واکسینه شوند.
     
    در بسیارى از نقاط دنیا مادران با وضعیت غیر بهداشتى زایمان مى کنند این مسأله مادر و کودک را در معرض خطر کزاز قرار مى دهد و از صد کودک به دنیا آمده، یک کودک جان خود را بر اثر بیمارى کزاز از دست خواهد داد.
     
    میکرب کزاز در زخم ها و بریدگى هاى آلوده، رشد مى کند. بطور مثال اگر بند ناف با چاقوى الوده بریده شود و یا از نخ و پارچه کثیف جهت بستن بند ناف استفاده شود؛ کودک به بیمارى کزاز مبتلا خواهد شد. هر شیئى که براى بریدن بند ناف استفاده مى شود، اولا باید تمیز باشد ثانیاً ضد عفونى بوده یا به هر وسیله ممکن حتى شعله آتش ضدعفونى گردیده و بعد سرد شود.
     
    اگر میکرب کزاز وارد بدن مادر شود، در حالى که او علیه بیمارى کزاز واکسینه نشده باشد، مادر در معرض خطر مرگ قرار مى گیرد. مادران مى توانند خودشان و نوزادشان را علیه بیمارى کزاز محافظت کنند، بشرطى که قبلا یا در خلال باردارى واکسینه شوند. تمام زنان در سنین باردارى باید علیه بیمارى کزاز واکسینه شوند. هر زنى که باردار مى شود باید اطمینان حاصل نماید که واکسیناسیون خود را علیه بیمارى کزاز انجام داده است.
     
    نکات مهم در برنامه واکسیناسیون
    ۱. برنامه واکسیناسیون کودکان نارس و با وزن کمتر نیز طبق جدول واکسیناسیون صورت مى پذیرد.
     
    ۲. در صورتى که به علت بیمارى یا هر علت دیگر، واکسیناسیون طبق فرمول و برنامه تعیین شده انجام نشده باشد، در هر موقع که طفل مراجعه نماید مى توان برنامه واکسیناسیون بویژه موارد چند نوبتى را ادامه داد و لزومى به از سرگرفتن واکسیناسیون نخواهد بود.
     
    ۳. اگر در اثر تزریق واکسن ثلاث به کودک، تب بالاى ۴۰ درجه و یا تشنج عارض شود، در نوبت هاى بعدى بایستى از واکسن دوگانه استفاده شود.
     
    ۴. شیر مادر با نوع خوراکى واکسن فلج اطفال مغایرتى ندارد و لزومى به ندادن شیر مادر قبل یا بعد از واکسیناسیون نخواهد بود. هم چنین استفراغ مختصر پس از خوراندن قطره فلج مسأله مهمى نبوده، نیازى به تجدید واکسن نمى باشد.
     
    ۵. شل بودن مدفوع یا سرماخوردگى خفیف (آبریزش بینى و سرفه) مانع از انجام واکسیناسیون نمى باشد.
     
    ۶. حساسیت به تخم مرغ مانع واکسیناسیون سرخک نیست.
     
    ۷. تزریق همزمان واکسن سرخک و ب ث ژ اشکالى ندارد.
     
    ۸. در صورتى که واکسن هاى زنده ویروسى مانند قطره فلج اطفال و واکسن سرخک بطور همزمان مورد استفاده قرار نگیرد، بایستى بین آن ها حد اقل یکماه فاصله باشد.
     
    ۹. حتى المقدور از تزریق گاما گلوبولین به اطفال خود دارى شود، مگر در مواردى که پزشک متخصص جایز بداند که در چنین مواردى فاصله بین تجویز واکسن هاى ویروسى زنده ضعیف شده و گاماگلوبولین یا فراورده هاى خونى، لااقل سه ماه خواهد بود.
     
    ۱۰. تزریق واکسن کزاز به زنان بار دار، مجاز و لازم است، ولى کار برد واکسن هاى ویروسى زنده تزریقى ممنوع مى باشد.
     
    ۱۱. بهترین سن براى تلقیح ب ث ژ علیه بیمارى سل بدو تولد مى باشد.
     
    ۱۲. پس از پایان ۶ سالگى تلقیح واکسن سه گانه (دیفترى، کزاز، سیاه سرفه) مجاز نیست.
     
    ۱۳. سوء تغذیه مانعى براى واکسیناسیون نیست.
     
    ۱۴. اگر کوچک ترین تردیدى در ابتلاى قبلى طفل به بیمارى سرخک وجود داشته باشد، واکسن سرخک باید تزریق شود.
     
    تذکر: براى هر زن یا کودکى که واکسینه مى شود باید کارت واکسیناسیون صادر شود، خانواده ها باید در حفظ و نگهدارى کارت واکسیناسیون دقت کافى بنمایند.
     
    موارد منع واکسیناسیون
    ۱. بیمارى هاى حاد تب دار (سرماخوردگى و تب خفیف مانعى براى واکسیناسیون نیست).
     
    ۲. در افرادى که تحت درمان با اشعه ایکس و داروهاى ضد سرطان هستند از تجویز واکسن هاى ویروسى زنده به آنان باید خود دارى کرد.
     
    ۳. در زمان حاملگى واکسن سرخجه و سایر واکسن هاى ویروسى زنده تزریقى ممنوع است.
     
    ۴. در اختلالات ایمنى، چه اولیه و چه اکتسابى مثل لوسمى (سرطان خون) و غیره واکسن هاى ویروسى زنده نباید تزریق شود.
     
    ۵. تا سه ماه بعد از دریافت خون و پلاسما و سه ماه بعد از تزریق گاماگلوبولین، تجویز واکسن هاى ویروسى زنده ضعیف شده توصیه نمى شود.
     
    ۶. تزریق واکسن ثلاث در کودکانى که دچار ضایعات مغزى پیشرونده (از هر نوع) مى باشند، ممنوع است و باید از واکسن توام استفاده شود. تشنج ناشى از تب و تشنج هائى که کنترل شده اند موانعى براى واکسیناسیون نیستند.
     
    واکسیناسیون نوزادان
    از آن جا که نیمى از مرگ و میر هاى ناشى از سیاه سرفه، بخشى از معلولیت هاى ناشى از فلج اطفال، بخشى از تمام مرگ و میر هاى ناشى از بیمارى سرخک قبل از یک سالگى اتفاق مى افتد، واکسیناسیون کامل نوزادان امرى حیاتى است. در غیر این صورت ممکن است واکسن ها اثر نکند. بعضى واکسن ها یک بار باید تزریق شوند. عده اى دیگر از واکسن ها باید سه بار با فاصله زمانى لا اقل ۴ هفته بین هر دو واکسن، تزریق گردند.
     
    مسئله مهم این است که والدین بدانند در حال حاضر در سال اول زندگى، فرزندشان پنج بار براى انجام واکسیناسیون باید به مراکز بهداشتى درمانى مراجعه کنند:
     
    ـ در بدو تولد و یا در اولین فرصت بعد از زایمان، نوزاد باید علیه بیمارى سل واکسینه شود. اولین نوبت واکسیناسیون علیه فلج اطفال نیز در همین موقع صورت مى پذیرد.
     
    ـ پس از ۶ هفتگى، والدین باید نوزادشان را براى اولین تزریق واکسن دیفترى، سیاه سرفه و کزاز بیاورند. این سه واکسن با هم در یک آمپول به نام ثلاث، زده مى شود.
     
    ـ در سنین ۱۰ و ۱۴ هفتگى والدین باید نوزادشان را جهت واکسیناسیون نوبت دوم و سوم ثلاث به مراکز بهداشتى درمانى بیاورند یک نوبت دیگر واکسن فلج اطفال نیز در این دو مراجعه باید داده شود.
     
    ـ با شروع ۹ ماهگى والدین باید نوزادشان را جهت واکسیناسیون علیه سرخک به مراکز بیاورند.
     
    سرخک یکى از خطرناک ترین بیمارى هاى زمان کودکى است. براى چند ماه اول زندگى، کودکان بطور طبیعى در مقابل سرخک مقاوم هستند و این را از مادر به ارث برده اند. اما پس از ۹ ماهگى مقاومت طبیعى پایان مى یابد. کودک در این موقع در معرض خطر سرخک قرار مى گیرد. و باید علیه بیمارى واکسینه شود. واکسینه کردن کودک علیه سرخک بلافاصله پس از ۹ ماهگى، یک مسئله حیاتى به شمار مى آید.
     
    واکسینه کردن کودکانى که از بیمارى هاى خفیف یا سوء تغذیه رنج مى برند، هیچ اشکالى ندارد بخصوص در جاهایى که بیمارى سرخک و سیاه سرفه شایع است، در هر فرصتى براى واکسیناسیون باید استفاده نمود. پس از تزریق واکسن ها کودک ممکن است گریه کند، تب او بالا رود، بدنش کمى کهیر بزند و محل تزریق کمى زخم شود مانند هر بیمارى دیگر باید به او غذا و مایعات فراوان داده شود، مخصوصا ادامه تغذیه با شیر مادر که امرى ضرورى است. اگر ضایعات و عوارض واکسیناسیون به مدت سه روز طول کشید، کودک باید به مرکز بهداشت ارجاع داده شود.
    بیبی کده، نی نی بان

     

    مطالب مرتبط

    مشترک خبرنامه شوید

    تبلیغات
  • تازه ترین ها
  • پربیننده های هفته
  • پربیننده های ماه